پاسخ توییتری ظریف به پمپئو: آمریکا مسوول جنایت علیه بشریت در ایران و یمن است

وزیر امور خارجه ایران در توییتر خود به سخنان وزیر خارجه آمریکا در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی واکنش نشان داد و نوشت: «پومپئو، ایران را بابت تحریم‌های نامشروع ایالات متحده مقصر می‌داند. این تحریم‌ها مانع دست‌رسی ایرانیان به خدمات مالی برای غذا و داروست.»

محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران

مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا، در گفت‌وگوی خود به رهبران ایران گفته بود که باید برای جلوگیری از فشار تحریم‌ها بر مردم ایران، رفتار خود را عوض کنند. وزیر خارجه آمریکا همچنین گفته دارو و اقلام پزشکی، مشمول تحریم‌ها نمی‌شوند.

محمدجواد ظریف در واکنش به پمپئو نوشته است: «طبیعتا ما به رغم تلاش‌های ایالات متحده دارو و غذای مردم تامین می‌کنیم. ولی آمریکا بابت جنایت علیه بشریت در قبال ایران و یمن مسوول است.»

مایک پومپئو رهبری ایران را مسوول مسایل یمن دانسته بود.

او هم‌چنین در پاسخ به سوالی درباره نقش عربستان سعودی در تلفات غیرنظامیان در یمن گفت: «سعودی‌ها میلیون‌ها و میلیون‌ها دلار کمک بشردوستانه کرده‌اند تا این خطرات و این لطمات را التیام دهند.»

جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، در واکنش به این گفته‌ها نوشته است: «اصلا می‌دانید وزیر خارجه پومپئو؟ خود یمنی‌ها مسئول قحطی‌ای هستند که با آن مواجه شده‌اند. آنها باید به مشتری‌های قصاب شما که میلیاردها دلار برای بمباران اتوبوس مدرسه‌ها و میلیون‌ها دلار برای التیام این خطر هزینه کرده‌اند اجازه می‌دادند که آنها را بدون مقاومت از بین ببرند.»

او از هشتگ «شرم نمی‌کنید» در نوشته خود استفاده کرده است.

دور دوم تحریم‌های آمریکا از بامداد دوشنبه ۵ نوامبر / ۱۴ آبان به اجرا گذاشته شد. ۵۰ بانک ایرانی و بسیاری از زیرمجموعه‌های آن‌ها و همچنین بیش از ۷۰۰ فرد، شرکت و نهاد در زمینه‌های هوایی و کشتیرانی هدف تحریم‌‌ها قرار گرفتند. نام شرکت هواپیمایی ایران‌ایر و بیش از ۶۵ هواپیمای آن با جزئیات مشخصات آن‌ها نیز در فهرست تحریم‌ها قرار دارند. همچنین شماری از مؤسسات مالی و سرمایه‌گذاری نیز در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفته‌اند.

با این حال هند، ایتالیا، چین، یونان، ژاپن، کره جنوبی، ترکیه و تایوان به‌طور موقت از اجرای تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران معاف شده‌اند.

پیام ویدئویی ظریف درباره اعمال تحریم‌های تازه آمریکا: آنها مجبور به تغییر سیاست‌های خود خواهند شد

 

سایپا به دلیل تحریم‌های آمریکا خودروی دنده اتوماتیک تولید نخواهد کرد

شرکت سایپا اعلام کرد که دلیل تحویل ندادن خودروی “کوئیک” به مشتریان، کسری یک قطعه است. مشخص شد که موضوع مربوط به جعبه‌دنده خودکار این خودروست که تولید بلژیک بوده و اکنون شرکت بلژیکی به دلیل تحریم‌های آمریکا همکاری با بازار ایران را لغو کرده است.

خودروی دنده اتوماتیک کوئیک دیگر به مشتریان تحویل داده نخواهد شد.

اسب بخار پرس، ۱۶ آبان اعلام کرد که دلیل توقف تحویل خودروی کوئیک تحریم‌های آمریکا و خروج یک شرکت بلژیکی از بازار ایران است که جعبه‌دنده خودکار این خط تولید را فراهم می‌کرده است.

شرکت بلژیکی Punch Powertrain – تولیدکننده جعبه‌دنده‌های خودکار (گیربکس اتوماتیک)- قرار بوده ابتدا جعبه‌دنده‌های مورد نیاز خط‌تولید خودروی کوئیک را به صورت وارداتی به ایران برساند و سپس خط تولید این چرخ‌دنده‌ها را با سرمایه‌گذاری ۸۰ درصدی خود شرکت بلژیکی در ایران تولید کند.

پس از بازگشت تمامی تحریم‌های آمریکا در چهار نوامبر، شرکت بلژیکی پانچ، جعبه‌دنده‌های خودکار CVT را که در چند خودروی شرکت سایپا از جمله کوئیک کاربرد دارند به ایران نفرستاده و موضوع سرمایه‌گذاری در بازار خودرو در ایران هم منتفی شده است.

در آخرین اطلاعیه‌ سایپا که روز ۱۳ آبان منتشر شد، به مشتریانی که خودروی کوئیک را پیش‌خرید کرده بودند پیشنهاد شده که خودروی ساینای دنده‌ای دریافت کنند یا از تحویل گرفتن خودرو انصراف بدهند.

سایپا کوییک و ساینا خودکار، خودروهایی بودند که قرار بوده اولین خودروهای دنده اتوماتیک ساخت ایران باشد. شرکت خودروسازی سایپا می‌گوید کوئیک به‌طور کامل توسط مهندسان ایرانی طراحی شده است. این بومی‌سازی شامل جعبه‌دنده خودکار خودرو نمی‌شود.

برخی احتمال می‌دهند که سایپا با حذف جعبه‌دنده‌ خودکار، خودروهای تولیدی را با جعبه‌دنده‌ دستی به مشتریان پیشنهاد کند.


در همین زمینه:

ایران بهشت خودروسازان: درآمد ۱۵۰ هزار میلیارد تومانی سایپا در یک روز

 

امکان استفاده ایران از ارزهای دیجیتال برای انتقال بین‌المللی پول بدون سوئیفت

یک مشاور برنامه‌ریزی برای اقتصاد نفتی می‌گوید که ایران از ارزهای رمزگذاری‌شده دیجیتال برای انتقال غیرفیزیکی پول و دورزدن تحریم‌های نفتی آمریکا استفاده خواهد کرد.

عبدالصمد رحمتی، از مشاوران حوزه اقتصاد انرژی در گفت‌وگو با ایلنا می‌گوید که ایران برای دور زدن تحریم‌های نفتی آمریکا در مبادلات مالی بین‌المللی از ارزهای دیجیتال استفاده خواهد کرد.

رحمتی که مشاور و کارشناس رسانه‌های حوزه اقتصاد انرژی در ایران است می‌گوید کشورهای دیگر تحریم‌شده از این روش استفاده می‌کنند: “ونزوئلا بحث پترو نفت و استفاده از ارزهای دیجیتالی را مطرح کرده که فروش از طریق ارزهای دیجیتالی بوده و پشتوانه آن ذخایر نفت و گاز است”.

نظرات نهادهای بین‌المللی مبارزه با پولشویی بر ارزهای رمزگذاری شده یا رمزپایه کمتر است اما این نهادها به دنبال راه‌هایی هستند تا تبادلات مالی دیجیتال را هم ردیابی کنند؛ بدون نیاز به نقل و انتقال فیزیکی پول این کار دشوارتر است.

رحمتی توضیح می‌دهد که ارزهای دیجیتال این مزیت را دارند همراهی نهادهای بین‌المللی مالی و بانک‌های خارجی را نیاز ندارند و و انتقال پول حتی بدون سوئیفت هم ممکن است.

پس از بازگشت کامل تحریم‌های آمریکا علیه ایران، روز ۱۴ آبان، سامانه جهانی ارتباطات ‌مالی بین‌بانکی که به سوئیف شهرت دارد با انتشار بیانیه‌ای کوتاه اعلام کرده که اتصال چند بانک ایرانی به این شبکه را قطع کرده است.

ارزهای رمزگذاری‌شده یا ارز مجازی که به انگلیسی به آن Cryptocurrency می‌گویند پول‌های دیجیتال هستند که برای دادستد استفاده می شوند اما انتقال پول مجازی است. رمزگذاری فناوری‌ای است در طراحی این ارزها برای امنیت دیجیتال و انتقال غیر متمرکز و غیر سنتی آنها بدون استفاده از سیستم بانکی در نظر گرفته شده. مشهورترین ارزهای دیجیتال این روزها “بیت‌ کوین” است.

عبدالصمد رحمتی اما به چالش‌های این روش در فروش نفت خام ایران اشاره کرد و گفت چون نفت ایران از نظر ساختار شیمیایی قابل ردیابی است، ایران ناچار است نفت را به صورت فرآورده‌های پالایش‌شده بفروشد: “ما در بلندمدت و با ادامه تحریم‌ها نمی‌توانیم نفت را به صورت مستقیم بفروشیم چون مشخصات و فلزات سنگین نفت هر کشوری قابل ردیابی است و مهم‌ترین ویژگی نفت ایران میزان درصد فلزات سنگین همانند وانادیوم و نیکل آن است که به هیچ عنوان قابل تغییر نیست. ”

در پالایش نفت خام به فرآورده‌های پالایشی و پتروشیمی تبدیل می‌شود اما ایران بحران مدیریت و توسعه واحدهای تولیدی در این زمینه دارد و عمده فروش نفتی ایران، نفت خام است.

مرکز پژوهشی آرا و اندیشکده سرآمد در یک گزارشی پژوهشی که در مهر ۱۳۹۶ با عنوان «تحلیل ویژگی‌های نهاد تنظیم مقررات با تأکید بر صنعت پتروشیمی» منتشر کردند، برخی مشکلات صنعت پتروشیمی ایران را بر شمردند، مهم‌ترین آن: “عدم امکان تأمین مالی برای اجرای طرح‌های توسعه‌ای پتروشیمی از جمله زیرساخت‌ها و خطوط لوله ها”. مدیریت ناهماهنگی، عدم پرداخت منظم به شرکت‌های خصوصی و نیروهای انسانی، فساد مالی و نبود فرآیند شفاف و مشخص برای بررسی وجوه حاصل از فروش و واگذاری‌های غیر شفاف به برخی شرکت‌های خصوصی، عرضه محصولات پتروشیمی در بازارهای داخلی و بین‌المللی در طی سال‌ها ناهماهنگ کرده است.

این پژوهش همچنین اشاره کرد که صنعت پتروشیمی در ایران استانداردهای ایمنی، مقررات و دستورالعمل‌های ایمنی و سلامتی مربوط به نیروی انسانی، محیط زیست و بهداشت را رعایت نمی‌کند و در بلند مدت به سرمایه‌های ملی صدمه وارد خواهد کرد.

رحمتی این پیشنهاد را هم مطرح کرده که ایران پالایشگاه‌های نفتی خود را در کشورهای دیگر ایجاد کند اما گفته است برنامه‌های ایران در این زمینه‌ها را “لو” نخواهد داد.


در همین زمینه:

سوئیفت اتصال چند بانک ایرانی را تعلیق کرد

وزیر خزانه‌داری آمریکا: با سوئیفت برای قطع دسترسی ایران گفت‌وگو می‌کنیم

کنترل‌کنندگان از کنترل شدن می‌هراسند – نمونه منع پولشویی

حامد نیک‌پی و حبیب مفتاح بوشهری در آمستردام

هجدهم آبان ماه / نهم نوامبر: اکران فیلم «ساعت پنج صبح بود» تازه‌ترین ساخته مصطفی هروی، کارگردان ساکن هلند به تهیه کنندگی «بنیاد رسانه‌ای زمانه»، در شهر آمستردام.

حامد نیک‌پی خواننده و آهنگساز و حبیب مفتاح بوشهری نوازنده سازهای کوبه‌ای از جمله هنرمندانی هستند که در این فیلم حضور دارند. پس از نخستین اکران فیلم «ساعت پنج صبح بود» این دو هنرمند در اجرایی مشترک به روی صحنه بروند.

آنها مهمان زمانه هستند و در رابطه با حضورشان در این فیلم با ما به گفت‌وگو نشسته‌اند.

برنامه همایش زمانه در روز جمعه ۹ نوامبر در آمستردام شامل این بخش‌هاست:

  • خوش‌آمدگویی
  • کنسرت گروه موسیقی جهانی “اوآئیم” (نگی‌را و لوکاس بُن)
  • پیام خانم رینکه فان سانتن، مدیر اجرایی بنیاد رسانه‌ای زمانه
  • نمایش فیلم «ساعت پنج صبح بود» اثر مصطفی هروی، و در ادامه پرسش و پاسخ با کارگردان
  • کنسرت حامد نیک‌پی و حبیب مفتاح.

گشایش سالن در ساعت ۱۹:۱۵، نشانی

Pakhuis de Zwijger, Piet Heinkade 179, 1019 HC Amsterdam

Routebeschrijving

اطلاعات بیشتر در:

همایش زمانه: فیلم و موسیقی − آمستردام، ۹ نوامبر

نبش قبر یک شهروند بهائی در دماوند

پیکر یک شهروند بهایی اهل گیلاوند از توابع شهرستان دماوند به نام شمسی اقدسی اعظمیان چند روز پس از آنکه در تاریخ ۲ آبان‌ماه در آرامستان بهاییان گیلاوند (گلستان جاوید) به خاک سپرده شد، در بیابان‌های جابان از توابع همان شهرستان رها شد.

هیچ فرد یا نهادی مسئولیت این اقدام را بر عهده نگرفته است.

شمسی اقدسی اعظمیان

پیش‌تر نیروهای امنیتی به بهاییان گیلاوند گفته بودند حق دفن اموات خود را در این محل ندارند و باید دفن اموات خود را صرفا در تهران انجام دهند.

به گزارش هرانا، چهار روز پس از خاکسپاری طی تماس تلفنی، پلیس به فرزند خانم اعظمیان گفته که پیکر مادرش در بیابان‌های اطراف جابان از توابع شهرستان دماوند پیدا شده است.

پس از پیدا شدن پیکر این شهروند درگذشته، به پسر ایشان گفته شد که باید پیکر مادر را به تهران منتقل کند که به دلیل بیشتر از یک ساعت بودن فاصله گیلاوند و تهران با مخالفت او مواجه شدند. طبق احکام آیین بهایی فاصله محل فوت تا محل دفن نباید بیش از یک ساعت باشد. دو ساعت بعد مامورین خودشان پیکر شمسی اعظمیان را بدون موافقت خانواده به تهران منتقل کردند.

تخریب و پلمب شدن آرامستان‌های بهایی (گلستان جاوید) در شهرهای مختلف ایران سابقه دارد. از جمله آرامستان بهاییان (گلستان جاوید) در شهر کرمان از ظهر روز ۲۴ اسفند ۱۳۹۶ به دستور مقامات قضایی کرمان پلمپ شده و از دفن مردگان بهایی در آن جلوگیری می‌شود.

در تاریخ ۲۴ تیرماه ۹۵ گورستان بهاییان قروه از توابع استان کردستان توسط ماموران دولتی تخریب شد.

دادگاه‌های ایران و استناد به معاهدات حقوق بشری

معین خزائلی

رعایت و احترام به حقوق بشر به عنوان دستاوردی انسانی با وجود تمامی تبعیض‌هایی که عموما بر اساس منافع سیاسی و اقتصادی در مورد رفتار کشورها با یکدیگر دیده می‌شود، از مساله‌ای داخلی فراتر رفته و تبدیل به امری جهانی و بین‌المللی شده است.

همچنین علاوه بر جنبه انسانی این موضوع، معاهدات و کنوانسیون‌های متعدد بین‌المللی و بین‌الدولی در مورد رعایت و حفظ کرامت انسانی و حقوق بشر (کنوانسیون ۱۹۶۵ رفع هر نوع تبعیض نژادی، میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، کنوانسیون ۱۹۵۱ پناهندگان، کنوانسیون بین‌المللی حقوق کودک، کنوانسیون رفع هر گونه تبعیض علیه زنان، اعلامیه جهانی حقوق بشر، تعدادی از مقاوله‌نامه‌های بین‌المللی کار و …) دولت‌های عضو خود را ملزم و مکلف به انجام فعل یا ترک فعل‌هایی در این زمینه کرده و در مواردی، تخطی از ضوابط تعیین شده را با مجازات‌هایی روبه‌رو کرده است.

معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌الملل تا چه میزان می‌توانند بر روند دادرسی در داخل کشورها به ویژه ایران تاثیر داشته‌ باشند؟

بر این مبنا در شرایط کنونی دیگر کشوری نمی‌تواند با استناد به قاعده «عدم دخالت در امور داخلی» از زیر بار پاسخگویی درباره موارد رفتار خلاف حقوق بشر خود با اتباعش شانه خالی کند، چرا که در این صورت به دلیل فراگیر بودن اولویت حفظ و رعایت حقوق انسانی تمامی انسان‌ها به عنوان دستاوردی جهانی و نیز اجبار و الزام قوانین موضوعه بین‌المللی، با پیامدهای آن که عموما به صورت فشارهای دیپلماتیک، تنبیه‌های تجاری، تحریم‌های اقتصادی و در مواردی نیز مداخله نظامی است روبه‌رو خواهد شد.

در این میان جدای از واکنش‌های جهانی نسبت به موارد نقض حقوق بشر در کشورها بنا بر همان معاهدات و کنواسیون‌های بین‌المللی و در راستای حراست از مفاد آنها، تعداد قابل توجهی از این قوانین جهانی قابلیت اجرا و استناد در فضای حقوقی داخلی کشورها را داشته و در موارد بسیاری، شماری از نظام‌های حقوقی در کشورها با استناد به مفاد این عهدنامه‌های جهانی اقدام به تصمیم‌گیری در موضوعی داخلی کرده‌اند. با این حال اما با وجود دارا بودن پتانسل حقوقی لازم برای تاثیرگذاری در موارد داخلی نقض حقوق بشر یا حتی در مواردی دعاوی حقوقی شخصی، هنوز متاسفانه در بسیاری از کشورها دید خوبی نسبت به رعایت این قوانین بین‌المللی وجود نداشته و سیستم‌های قضایی این کشورها اساسا اهمیتی به این قوانین نمی‌دهند.

به طور ویژه اما در ایران نگاه دستگاه قضایی به این قوانین، نگاهی بدبینانه و توطئه محور بوده و در موارد بسیاری مسئولان قضایی ایران و حتی مراجع دینی این کشور که نفوذ قابل توجهی در زمینه اجرای قانون در نظام قضایی جمهوری اسلامی دارند، معاهدات بین‌المللی حقوق بشری را اسنادی غربی دانسته‌اند که هدفشان تخریب اسلام و قوانین اسلامی است.

از این رو سوال این است که این معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی اساسا تا چه میزان می‌توانند بر روند دادرسی داخل کشورها به ویژه ایران تاثیر بگذارند و آیا استناد به مفاد این عهدنامه‌ها در پروسه دادرسی از سوی دستگاه قضایی ایران پذیرفته می‌شود یا نه.

حقوق بین‌الملل، اصل یا حاشیه؟

به طور کلی در حقوق بین‌الملل قاعده اصلی بر این مبنا استوار است که نظم حقوقی بین‌المللی و به تبع آن قوانین آن از دولت‌های تابع خود برتر است. بدین معنی که قوانین بین‌المللی نسبت به مناسبات داخلی یک کشور برتر بوده و دارای اولویت اجرایی و ایجابی است. بر این اساس از منظر حقوقی در صورت تعارض مناسبات و قوانین داخلی یک کشور با قوانین مسلم بین‌المللی، اولویت با قوانین بین‌المللی است مگر اینکه تخلف از قانون بین‌المللی بر مبنای شرطی مقدم، اجازه تخلف را به متخلف داده باشد یا اینکه متخلف به جهاتی از طریق روش‌های قانونی پیش‌بینی شده از معاهده مورد نظر خارج شود.

امروزه اما روشن است که اصولا روابط کشورها بر پایه منافع پایه‌گذاری شده و میزان پایبندی و احترام آنها به مفاد معاهدات بین‌المللی بیشتر از آنکه موضوعی حقوقی باشد، تابع منافع سیاسی و اقتصادی آنهاست. ضمن اینکه اساسا فاکتورهایی مانند قدرت اقتصادی یا نظامی کشورها تاثیر به سزایی در پایبندی آنها به تعهدات بین‌المللی‌شان دارد.

در این میان اما قوانین و هنجارهایی که به صورت معاهدات بین‌المللی درآمده و کشورها با پیوستن به آنها متعهد به اجرا و رعایت آنها می‌شوند، از اولویت و الزام بیشتری برخوردار بوده و به دلیل تصویب مفاد آنها توسط مجلس کشورها و تایید آنها توسط سیستم تصمیم‌گیری سیاسی کشورها، خود به نوعی تبدیل به قانون داخلی و محلی شده و جدای از دولت به مفهوم خاص آن، تمامیت سیاسی کشور به ویژه دستگاه قضایی نیز ملزم به رعایت و اجرای آن است.

از این رو اگر کشوری یک کنوانسیون یا معاهده بین‌المللی را امضا کرده و پارلمان آن کشور نیز مفاد کنوانسیون مورد نظر را تصویب کند؛ از لحاظ منطق حقوقی، مفاد کنوانسیون مورد نظر به مانند قانونی داخلی بوده و رعایت آن الزامی است. ضمن اینکه استناد به آن در دعاوی دادگستری باید از سوی دستگاه قضایی کشور مزبور مورد قبول واقع شود.

بر این اساس صرف تصویب کنوانسیون توسط سیستم سیاسی یک کشور کافی است تا اجرا و رعایت آن از سوی مردم آن کشور، دیگر دولت‌های جهان یا مجامع بین‌المللی مورد درخواست واقع شود.

رویکرد قوانین ایران به معاهدات بین‌المللی

قوانین داخلی ایران به روشنی با تاکید و تایید بر این اصل پذیرفته شده حقوقی، صرف تصویب مفاد یک کنوانسیون یا معاهده جهانی توسط مجلس شورای اسلامی را برای الزامی شدن آن کافی دانسته و از این رو رویکرد قانونگذار ایران به این مساله را می‌توان مثبت دانست.

در همین زمینه قانون مدنی ایران در ماده ۹ خود به تصریح مفاد «عهودی» را که دولت ایران بر طبق قانون اساسی این کشور با دیگر کشورها امضا کرده، در «حکم قانون» دانسته است.

بر این اساس از آنجا که بر اساس اصل ۷۷ و ۱۲۵ قانون اساسی پیوستن به هر گونه معاهده یا موافقت‌نامه بین‌المللی باید به تایید مجلس شورای اسلامی برسد و در حقیقت مفاد آن مورد تصویب نمایندگان مجلس قرار گیرد، از این رو روشن است که در صورت تصویب معاهده‌ای از سوی مجلس در ایران و سپس تایید آن توسط شورای نگهبان، این معاهده بر اساس قانونی اساسی و بدون هیچ‌گونه مغایرتی با آن بوده و در نتیجه به گفته ماده ۹ قانون مدنی در حکم قانون داخلی خواهد بود.

با وجود این و علی‌رغم صراحت قانون در ایران، موارد استناد به مفاد معاهده‌نامه‌های بین‌المللی که ایران آنها را تصویب کرده به عنوانی قانونی موضوعه در مورد پرونده‌های مرتبط با موضوعات حقوق بشری بسیار ناچیز و اندک بوده و دستگاه قضایی این کشور از اساس رویکرد مثبتی به این معاهدات و به ویژه مفاد آنها از خود نشان نداده است.

این در حالی است که اساسا با توجه به قوانین داخلی ایران، از منظر قانونی هیچ منعی برای استناد به مفاد یک کنوانسیون بین‌المللی مورد پذیرش ایران به عنوان قانونی لازم‌الاجرا در یک پروسه دادرسی وجود ندارد. ضمن اینکه با عنایت به ماده ۹ قانون مدنی، دادگاه مکلف به برخورد با مورد استناد شده (مفاد یک معاهده بین المللی) در حکم قانونی داخلی است.

جمهوری اسلامی و چالش «معاهدات حقوق بشری»

ابهام قانونگذار، عدم آشنایی قضات و وکلا با مفاد معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی، مقاومت دستگاه قضایی و نیز نقش پر رنگ شرع اسلام در سیستم قضایی ایران از جمله اصلی‌ترین عللی‌ست که تاکنون سبب به فراموشی سپرده شدن ماده ۹ قانون مدنی و در نتیجه عدم استفاده از مفاد معاهده‌های بین‌المللی به عنوان قانونی قابل استناد در ایران شده است.

بر این مبنا استفاده قانون مدنی از اصطلاح «در حکم قانون» سبب شده است دستگاه قضایی ایران و به تبع آن قضات ایرانی، مفاد کنوانسیون‌های بین‌المللی پذیرفته شده توسط ایران را کم‌اهمیت‌تر و در درجه پایین‌تر از قوانین داخلی ارزیابی کرده و استناد به آنها را غیرضروری و غیر‌ مستدل تشخیص دهند، حال آنکه به اعتقاد تعداد قابل توجهی از وکلا در ایران، «در حکم قانون» نه به معنی اهمیت کمتر بلکه به معنی طی شدن روند قانونگذاری متفاوت است. از این رو این ادعا که مفاد این کنوانسیون‌ها از اهمیت و اولویت کمتری نسبت به قوانین داخلی برخوردارند نادرست و ناشی از برداشتی غلط است.

از سوی دیگر تمرکز صرف قضات و وکلا در ایران بر حقوق خصوصی و جزا در زمان تحصیل و در نتیجه عدم آشنایی آنها نسبت به مفاد کنوانسیون‌ها و معاهده‌نامه‌هایی که ایران آنها را پذیرفته، از دیگر عللی‌ست که استفاده از این عهدنامه‌ها را محدود کرده است.

در این میان اما شاید بتوان گفت مهم‌ترین و اصلی‌ترین علت این موضوع، مقاومت دستگاه قضایی ایران در برابر استفاده و استناد به مفاد کنوانسیون‌ها و مقاوله‌نامه‌های بین‌المللی است، چرا که از دید مدیریت غالب بر سیستم قضایی ایران، اساسا کنوانسیون‌های بین‌المللی مفادی غربی داشته و با روح اسلام و احکام دینی در تداخل هستند. ضمن اینکه اصولا از نظر مسئولان قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی، اصولا هدف از این معاهده‌نامه‌ها «از میان بردن قوانین و احکام اسلامی و تضعیف دین» است. این در حالی است که متن تمامی معاهده‌ها و کنوانسیون‌هایی که ایران پس از انقلاب آنها را پذیرفته از نظر مطابقت با قانون اساسی و شرع اسلام به تایید شورای نگهبان رسیده است.

با این حال اما در یکی دو سال اخیر مواردی از استناد و استفاده از مفاد برخی کنوانسیون‌ها و معاهده‌نامه‌های بین‌المللی توسط تعداد اندکی از قضات دادگاه‌ها در ایران به ویژه در استان مازندران گزارش شده که نشان از تلاش‌های شخصی در باز کردن راهی برای بازگشت دوباره ماده ۹ قانون مدنی به دادگاه‌های ایران است.

در این میان تلاش‌های فعالان و کنشگران حقوقی و مدنی و نیز حمایت وکلا و حقوقدانان در آموزش یکدیگر در مورد کنوانسیون‌های جهانی حقوق بشر و تلاش وکلای دادگستری برای بیان و استناد به مفاد این کنوانسیون‌ها در محاکم دادگستری ایران، تا حدودی می‌تواند شرایط وخیم حقوق بشر در این کشور را بهبود بخشد. ضمن اینکه این تلاش‌ها منجر به آگاهی بیشتر جامعه، به ویژه جامعه قضات، کارمندان دادگستری و نیز وکلا با موارد نقض حقوق بشر در دستگاه قضایی ایران خواهد شد.


  • در همین زمینه

منشور حقوق شهروندی، یک ماه بعد: قانونی که قانون نیست

روح ادب فارسی در جان شاعران تُرک

فرزاد صیفی‌کاران

دکتر شادی آیدین، استاد ادبیات فارسی و ادبیات کلاسیک عثمانی و نیز محقق حوزه ادبیات است. او دو کتاب با عنوان‌های «عناصر فرهنگ و ادب ایرانی در شعر عثمانی» (انتشارات امیرکبیر، تهران ۱۳۸۵) و «دیوان‌ها و دیوانچه‌های فارسی در ادبیات ترک» (نشر اسکندریه، استانبول ۲۰۱۰) نوشته‌ است، که موضوع محوری این دو کتاب، به تأثیر فرهنگ و ادبیات کلاسیک ایران بر ادبیات ترکی می‌پردازد. شادی آیدین در این کتاب‌ها آثار ادبی ترک را به آثار فارسی مشابه می‌داند و دلیل این تشابه را تعامل فرهنگی میان این دو زبان عنوان می‌کند. در کتاب دوم نویسنده تلاش می‌کند دیوان‌ها و دیوانچه‌های فارسی که در ادبیات ترکی وجود دارند را معرفی کند.

در واقع ایران و ترکیه به عنوان دو همسایه دیرین، در کنار کشمکش‌ها و جنگ‌های فراوان، تبادلات فرهنگی گسترده‌ای نیز داشته‌اند که کم‌تر مورد توجه قرار گرفته است. همین موضوع دست‌مایه این گفت‌و‌گو گردید.

شادی آیدین، استاد ادبیات فارسی و ادبیات کلاسیک عثمانی

شادی آیدین، دانش‌آموخته رشته ادبیات فارسی در دانشگاه آنکارا است و در دانشگاه فاتح استانبول فوق‌لیسانس ادبیات کلاسیک عثمانی گرفته است. در سال ۲۰۰۱ از سوی وزارت علوم ایران بورسیه دکتری در رشته ادبیات فارسی در دانشگاه تهران را کسب کرد. بعد از اتمام دوره دکتری در سال ۲۰۰۵ برای تحقیقات علمی به تهران بازگشت و در دانشگاه علامه طباطبایی به تدریس ادبیات ترکی پرداخت. بعدها در شبکه TRT ترکیه شروع به کار کرد و در نهایت شبکه TRT۶ کُردی را به همراه همکارانش راه اندازی کردند. او از سال ۲۰۱۱ در دانشگاه مولانا در شهر قونیه شروع به تدریس کرد و به موازات تدریس ادبیات عثمانی، مثنوی معنوی را نیز تدریس و در دانشگاه مولانا مرکز تحقیقاتی مولاناشناسی را تأسیس کرد. شادی آیدین در پی کودتای ترکیه در سال ۲۰۱۶ (او آن را کودتای ساختگی می‌نامد) که منجر به بسته شدن بسیاری از مدارس و دانشگاه‌ها و اخراج شمار زیادی از استادان شد، از دانشگاه اخراج و مرکز تحقیقاتی‌اش و دانشگاه مولانا که در آنجا تدریس می‌کرد، بسته شد. او در نهایت مجبور به ترک ترکیه شد و اکنون ساکن اروپاست و در حوزه ادبیات مشغول به تحقیق است.

در ادامه گفت‌وگوی زمانه با او را می‌خوانید:

– فرزاد صیفی‌کاران: ادبیات فارسی و ترکی چه در مفاهیم، سبک و فرم شعری و چه در واژگان تأثیرات فراوانی بر یکدیگر گذاشته‌اند و از هم وام گرفته‌اند. اما تأثیر ادبیات فارسی بر ادبیات ترکی به مراتب بیشتر است. علت آن چیست؟

شادی آیدین: ترک‌ها و ایرانی‌ها هزاران سال در سایه همدیگر زندگی کردند و هنوز هم این وضعیت ادامه دارد. دیروز در آسیای میانه و امروز در آسیای صغیر. این رابطه تاریخی را می‌توان گفت که تقدیر این دو قوم شده است. بعد از آمدن اسلام به ایران، ادبیات ایران از طریق مسلمانان عرب تأثیرات ادبی گرفت. دنیای خیال و ادب ایرانی شکل دیگری گرفت. با تأثیر دین و مذهب فرهنگ و لغات ایرانی دچار دگرگونی شد و این طبیعی بود. باید قبول کنیم که ترک‌ها از طریق ایرانی‌ها و جغرافیای ایرانی اسلام را پذیرفتند. همچنان که عرب‌ها هم دین و هم فرهنگ خود را به ایران منتقل کردند، ایرانی‌ها نیز هم دین اسلام و هم فرهنگ خود را که با اسلام آمیخته شده بود، به جغرافیای ترک‌ها انتقال دادند. قبل از آشنایی با فرهنگ ایرانی، ترک‌ها در آسیای میانه از لحاظ ادبی ساده بودند. در دوران سامانیان و غزنویان اولین تأثیرات قوی ادبی ایران بر ادب ترکی دیده می‌شود. اثر بزرگ فردوسی شاید اولین اثری بود که از طرف ادیبان ترک از لحاظ فُرم و عروض تقلید شد. یکی از بزرگ‌ترین آثار ادبیات ترکی «Kutadgu Bilig» نوشته “یوسف حاس حاجیب” با فرم مثنوی و با نظم شاهنامه سروده شده است. البته نباید فراموش کرد که فردوسی از شاعران دربار سلطان محمود غزنویِ تُرک بود و سلطان محمود حامی این شاعر بود. هزاران کلمه ترکی در زبان فارسی هست و هزاران کلمه فارسی نیز در زبان ترکی وارد شده و جا گرفته است. دوران طلایی شاعران فارسی در تمام ایران در زمان سلاطین ترک سلجوقی است. بدون تعصب شاعران فارسی‌گوی آزادی بیان کامل داشتند در این ایام و ستاره شعر فارسی را با حمایت سلاطین سلجوقی به اوج رساندند. ادبیات ترکی از دوران پادشاهی سلجوقیان آثار کمی دارد، اما این دوره برای ادبیات فارسی اوج همه دوران ادبیات است. فرم-های قصیده، غزل، مثنوی و رباعی که در ادبیات ترکی امروزه داریم، کاملا متأثر از ادبیات فارسی است. نه تنها فرم و شکل‌ها، بلکه انواع شعر را هم شامل می‌شود. زمانی بود که شعر از لحاظ شعر بودنش اهمیت داشت و ملیت و افکار نژادی جای خود را داشتند. همگی طبیعی و انسانی بود.
بعد از سلجوقیان در دوران عثمانیان نیز این شکل و فرم انواع شعر حفظ شد، ولی نمونه‌های آثار ادبی کاملا با زبان ترکی عثمانی بود. قرن شانزدهم نماد دوره عالی ادبیات ترکی عثمانی است. این همان قرنی‌ست که صفویان ترک در سرزمین ایران حکومت می‌کنند و ادبیات ایران زمین در حال سقوط است. شعرا از ایران به دربار هند و عثمانی می‌گریزند، چون شاعران خریدار دارند. اما چرا می‌گریزند؟ چون دولت صفویه از ایشان می‌خواهد فقط پروپاگاندای خود دولت را بازتاب دهند. جالب است که شعرایی که به هند می‌روند، سبک جدیدی ابداع می‌کنند به عنوان سبک هندی. جالب‌تر این است که بعضی از شعرای ترک آسیای صغیر به استانبول می-روند و خودشان را به عنوان شاعر ایرانی نشان می‌دهند. علی‌رغم همه این‌ها ادبیات و ادیبان، کار خودشان را اجرا می‌کنند و برای مردم با زبان‌های مختلف و با احساس‌های زیبا غزل و قصیده می‌سرایند. می‌شود گفت که دو کشور، دو جغرافیا، دو ملت، دو زبان، دو ادبیات، دو همسایه و دو دوست، ولی یک وجود و یک قلب. آرزوی ما همان است. در تاریخ دو ملت تراژدی‌های بسیار وجود دارد، امید بر آن است که همین مقدار بس است و ادبیات برای این دوستی وسیله‌‌ای بزرگ و امیدواری است.

– چه مضامینی در شعر فارسی وجود داشته یا دارد که ادیبان و شعرای ترک را به خود جذب می‌نماید؟

وقتی که اسلام از طریق ایران‌زمین به آسیای میانه آمد، فقط اسلام نبود بلکه در طول زمان این اسلام رنگ و بوی ایرانی نیز گرفته بود. حداقل از طرز تفکر ایرانی تأثیر گرفته و بعد به آسیای میانه رسید. مضامین ایرانی نیز از این طریق به آنجا آمدند. مثلا می‌شود گفت که قوم ترک، یک قوم جنگجوست و قرن‌هاست با چینیان و ایرانیان در حال جنگ بودند، ولی ادبیات ترک یک اثر مانند شاهنامه ندارد. من فکر می‌کنم شاهنامه بهترین اثر همه زمان‌ها بود و هیچ-کس جسارت آن را نداشت که بعد از شاهنامه قلم به دست بگیرد. در ادبیات ترکی عثمانی شاهنامه و مضامین شاهنامه خیلی تاثیر دارد. مضامین و تعبیرات صوفیانه هم از تاثیر آثار عطار و مولانا وارد ادبیات ترکی شد.

– آیا می‌توان مذهب را مهم‌ترین پل ارتباطی میان ادبیات و فرهنگ ایرانی و تأثیرش در ادبیات ترکی دانست؟

کاملا حرف درستی‌ست. قبل از اسلام تهاجم بیشتر از آسیای میانه به سوی ایران بود برای کشورگشایی و جنگ. ولی بعد از مسلمان شدن ایرانیان، این حملات از جانب ایران به طرف سرزمین ترک‌ها آغاز شد جهت توسعه دین اسلام و اسلام موفق شد.
پیراهن اسلام را بر تن ترکان پوشاندند و این لباس جدید به تن ترک خوش آمده بود. مدت زیادی نگذشت که ترک‌ها سرزمین ایران را به دست گرفتند، اما به زبان و فرهنگشان کاری نداشتند و آنها را آزاد گذاشتند. حتی در دروان سلجوقی، ترکی زبان رسمی دولت فارسی بود. باید چیزی را نیز اضافه کنم، وقتی که به کشورهای بالکان می‌روید، زبان فارسی و فرهنگ ایرانی را ارائه می‌کنند، در حالی که تا آنجایی که می‌دانیم ایرانیان به آن جغرافیا نرفته‌اند. پس چطور شد که عطار، سعدی، حافط و مولانا در آن سرزمین معروف هستند و شرح‌هایی بر کتاب ایشان نوشته شد؟ جواب این است که عثمانی‌ها این فرهنگ را به آن سرزمین منتقل کردند. غزنویان، سلجوقیان و عثمانیان بدون تعصب به زبان و فرهنگ ایران خدمت کردند.

– قطعا مولانا یکی از شاعرانی است که تأثیر بسزایی در ادبیات و فرهنگ ایران و ترکیه داشته است. او تا چه اندازه توانسته بر تأثیر ادبیات فارسی بر ادبیات ترکی نقش داشته باشد؟

مولانا شاعری‌ست که هنوز هم درک نشده است. یکی می‌گوید او تاجیک است، یکی می‌گوید افغان است. آن یکی می‌گوید ایرانی‌ست و دیگری می‌گوید ترک است. اصلا این سوالات و نژاد او اهمیت ندارد. ما خود وقتی به اصل مشغول نمی‌شویم، به فصل مشغولیم. در زمانی که مغول‌ها امید مردم را شکستند و ناامیدی را رایج کردند، مولانا جلال‌الدین چراغ امید را دوباره روشن کرد و به مردم جسارت بخشید. او یک رهبر معنوی بود و می‌شود گفت که بعد از سقوط سلجوقیان هم در ایران و هم در آسیای صغیر، روح و افکار مولانا توانسته یک دولت جدید از دل آسیای صغیر در بیاورد که آن دولت عثمانی بود. متأسفانه امروز دنیای غرب مولانا را از ترجمه آثارش خواندند و فمیدند و ما هنوز از اصل نمی‌خوانیم. همه آثار مولانا به زبان فارسی است. می‌توانیم بگوییم زبان فارسی را در آسیای صغیر از مولانا و مولویان آموختند. در سرزمین سلجوقیان و عثمانیان صدها خانقاه مولویان بود که زبان فارسی در آن فضا رایج بود، زیرا مثنوی معنوی و دیوان کبیر به زبان فارسی بود. زبان بزرگ‌ترین انتقال دهنده فرهنگ است. می‌شود گفت که بعد از قرن سیزدهم میلادی شاعری وجود ندارد که هم در ادبیات ترک و هم در ادبیات فارسی کلاسیک از مولانا بی‌تأثیر مانده باشد.

– از دیدگاه شما ادبیات مدرن و معاصر ایران، توانسته همچون ادبیات کلاسیک بر ادبیات دیگر کشورها مانند ادبیات ترکی همچنان تأثیرگذار باشد؟ اگر جوابتان خیر است، علت آن چیست؟

متأسفانه خیر. شعر ایرانی بعد از دوران صفویه در حال سقوط بود. چرا که ادبیات و شعر در دست افراد سیاسی بازیچه شد. همان‌طور که بالاتر گفته شد در ایام اوایل صفویه، شاعران ایرانی از کشور بیرون گریختند. وجود و خواستگاه شعر فضا و زمینه آزادی را می‌طلبد، اگر آن نباشد یا می‌میرد یا می‌گذرد. دوره قاجار نیز تقریبا مثل صفویان بود و البته دگرگونی‌های سیاسی و اجتماعی تاثیر داشت. شعر قدیم به نیازهای جامعه جواب نمی‌داد و قدرت رفرم را هم نداشت. با این حال در این وضعیت نمی‌توانست هیچ تأثیرگذاری‌ای وجود داشته باشد، زیرا که در وسط ادبیات نمانده نبود، فقط تکرار کارهای قدما بود.

هشدار سازما‌ن‌های حقوق بشری درباره وقوع جنایات‌ جنگی در حدیده یمن

سازمان عفو بین الملل روز چهارشنبه، ۷ نوامبر هشدار داد شورشیان حوثی موضع خود را بر بام یک بیمارستان در شهر حدیده قرار داده‌اند. این اقدام نگرانی‌ها را از استفاده از بیماران بیمارستان به عنوان سپر انسانی برای جلوگیری از حملات هوایی ائتلاف افزایش داده است. سازمان پزشکان بدون مرز، در عین حال گفته‌ که ده‌ها نفر در جریان آخرین حملات زخمی شده‌اند.

فشار بر شورشیان حمایت شده از سوی ایران که به نام حوثی‌ها شناخته می‌شوند، در ماه جاری دوباره افزایش یافته. این در حالی است که ایالات متحده خواستار آتش بس در پایان ماه جاری شده است.

ظاهرا در جریان تلاش برای گرفتن حدیده، توپخانه ائتلاف، هلی‌کوپترها و حملات هوایی شورشیان را خنثی کرده و ده‌ها نفر از هر دو طرف کشته شده‌اند. شورشیان اعتراف کرده‌اند که تعدادشان کم است اما به مبارزه ادامه خواهند داد.

آتش بس در یمن همواره شکسته شده و گفت‌وگوهای صلح بارها به شکست انجامیده است.

عفو بین‌الملل هشدار داده که هر دو طرف باید از غیرنظامیان محافظت کنند حال آنکه تعداد زیادی از شهروندان یمن به دنبال حملات هوایی کشته شده‌اند.

عفو بین‌الملل حضور شوشیان حوثی بر بام بیمارستان را نقض قوانین بین‌المللی خوانده است و گفته هرکس که بیمارستان را در معرض چنین خطری قرار دهد، جنایت جنگی انجام داده است.

این بیمارستان مملو از شهروندان زخمی است که جای دیگری برای دریافت خدمات پزشکی ندارند.

درگیری‌ها در یمن از سال ۲۰۱۴ با تصرف صنعا، پایتخت یمن به دست حوثی‌ها آعاز شد. ائتلاف به رهبری عربستان برای بازگردادن قدرت به دولت، از سال ۲۰۱۵ با حوثی‌ها می‌جنگد.

در روزهای اخیر نبردها با حضور نیروهای آموزش دیده از سوی امارات متحده عربی که یکی از اعضای ائتلاف است، در حدیده شدت یافته است.

پزشکان بدون مرز می‌گوید که در روزهای اخیر ۲۴ نفر شامل زنان و کودکان در این شهر زخمی شده‌اند.

عبد ربه منصور هادی، رییس جمهوری تحت حمایت عربستان، وزیر دفاع تازه‌ای به نام محمد المقدیشی منصوب کرده است.

نماینده ویژه آمریکا در امور ایران: در مسیر به صفر رساندن صادرات نفتی ایران حرکت می‌کنیم

آمریکا می‌گوید در قطع کامل صادرات نفت ایران قاطع است و به خریداران «نفت شناور» و ارائه دهندگان تسهیلات به کشتی‌های ایرانی هشدار داده است.

برایان هوک، نماینده آمریکا در امور ایران

برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران گفته این کشور به صورت «مرحله‌بندی شده» صادرات نفت جمهوری اسلامی ایران را به صفر خواهد رساند بدون آنکه بهای نفت در بازار جهانی افزایش یابد.

برایان هوک گفته: «برای وارد کردن بیشترین فشار اقتصادی بر دولت ایران بدون بالا رفتن بهای نفت دقت بسیاری کرده‌ایم و در این زمینه موفق هم بوده‌ایم. ما در مسیر به صفر رساندن صادرات نفتی ایران حرکت می‌کنیم و بیشترین فشار را وارد خواهیم کرد بدون اینکه به متحدان و دوستانمان آسیبی برسد.»

او همچنین گفته که ایالات متحده می‌داند جمهوری اسلامی برای حمایت از بشار اسد میلیون‌ها بشکه نفت در اختیار او قرار می‌دهد.

نماینده ویژه آمریکا همچنین به خریداران «نفت شناور» ایران و کسانی که امکان عبور و تسهیلات بندری در اختیار کشتی‌های ایران قرارد دهند هشدار داده است.

منظور از نفت شناور، مفتی است که ایران برای دور زدن تحریم‌ها در نفتکش‌های خود انبار کرده و برای فروش عرضه می‌کند. در صورت یافتن مشتری، این نفت به تانکرهای خریدار منتقل می‌شود.

هوک اما گفته خریداران نفت شناور یا بنادری که امکانات و تسهیلات در اختیار تانکرهای حامل آن قرار دهند، در معرض خطرند و جریمه خواهند شد.

از آنجا که بر اساس تحریم‌های ایالات متحده، شناورهای ایرانی به امکانات بیمه قابل قبول بین‌المللی دسترسی ندارند، نماینده ویژه آمریکا بیمه نفتکش‌ها و کشتی‌های متعلق به جمهوری اسلامی را ناکافی و خطرناک دانسته و می‌گوید تانکرهای ایرانی به منزله خسارت متحرک هستند.

مقامات جمهوری اسلامی اما می‌گویند شرکت‌های داخلی این شناورها را بیمه کرده‌اند. این شرکت‌ها اما نه اعتیار شرکت‌های بیمه جهانی را دارند و نه ایران قادر است که خسارات احتمالی را به دلیل تجریم‌های بانکی بپردازد.

دور دوم تحریم‌های آمریکا از بامداد دوشنبه ۵ نوامبر / ۱۴ آبان به اجرا گذاشته شد. ۵۰ بانک ایرانی و بسیاری از زیرمجموعه‌های آن‌ها و همچنین بیش از ۷۰۰ فرد، شرکت و نهاد در زمینه‌های هوایی و کشتیرانی هدف تحریم‌‌ها قرار گرفتند. نام شرکت هواپیمایی ایران‌ایر و بیش از ۶۵ هواپیمای آن با جزئیات مشخصات آن‌ها نیز در فهرست تحریم‌ها قرار دارند. همچنین شماری از مؤسسات مالی و سرمایه‌گذاری نیز در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفته‌اند.

با این حال هند، ایتالیا، چین، یونان، ژاپن، کره جنوبی، ترکیه و تایوان به‌طور موقت از اجرای تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران معاف شده‌اند.

پیام ویدئویی ظریف درباره اعمال تحریم‌های تازه آمریکا: آنها مجبور به تغییر سیاست‌های خود خواهند شد

مسعود کاظمی روزنامه‌نگار ایرانی بازداشت شد

«مسعود کاظمی» روزنامه‌نگار ایرانی، که سابقه همکاری با روزنامه‌هایی چون شرق و قانون را دارد، روز دوشنبه در منزل خود در تهران توسط مأموران امنیتی بازداشت شده است. نامزد این روزنامه‌نگار در توئیتر نوشت، ماموران امنیتی پس از ورود به منزل، آقای کاظمی را بازداشت کرده‌اند. آنها همچنین اقدام به ضبط وسایلی چون لپ‌تاپ، هارد […]

The post مسعود کاظمی روزنامه‌نگار ایرانی بازداشت شد appeared first on اف سی ان ان.